Ứng dụng công nghệ thông tin trong bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ giáo viên

Ngày cập nhật : 24/07/2018

Công nghệ thông tin (CNTT) đóng một vai trò quan trọng trong giáo dục, là công cụ đắc lực hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và hỗ trợ đổi mới quản lý giáo dục, góp phần nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục. Đặc trưng của CNTT là khả năng vượt thời gian và không gian. CNTT khiến việc học không nhất thiết phải đồng bộ, không cần thiết trùng khớp về thời gian giữa dạy và học, cũng không cần phải có tất cả các học viên và giảng viên tại cùng một địa điểm. CNTT giúp tiếp cận những tài liệu học tập từ xa và với những chuyên gia, nhà nghiên cứu, giáo sư và các bạn bè ở khắp thế giới.

Xu thế tất yếu

Đối với công tác bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, bồi dưỡng qua mạng đang trở thành xu thế tất yếu trong thời đại toàn cầu hóa đáp ứng tiêu chí: học suốt đời, học mềm dẻo và học theo nhu cầu. Hiện nay, đa số các trường đại học trên thế giới đều dùng hệ thống học tập trực tuyến (như BlackBoard và Moodle) để hỗ trợ việc học tập và bồi dưỡng tập trung trên lớp. Ví dụ, học viên có thể tải các bài giảng về, nộp bài tập lớn, đưa lên các thông báo/tin tức/sự kiện, làm việc nhóm, và thảo luận... mô hình kết hợp này gọi là blended learning (học tập kết hợp). Hệ thống học tập trực tuyến cũng có thể thay thế hoàn toàn cho việc học trên lớp, học viên không phải đến lớp và học đa số thời gian trên mạng Internet.

ELearning là thuật ngữ mô tả việc giảng dạy và học tập sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, nó bổ sung và tồn tại song song với cách học tập truyền thống. Bài giảng eLearning khác với bài giảng trình chiếu trên lớp (ví dụ dùng PowerPoint) ở chỗ nó bao gồm đầy đủ multimedia (ảnh, video, audio, flash), tương tác trực tiếp với người học thông qua các chò trơi học tập, theo dõi được quá trình học tập, kiểm tra và đánh giá được trình độ của học viên, tuân theo chuẩn quốc tế có thể đưa lên và quản lý được bởi các hệ thống học tập trực tuyến…

Hội thảo về bồi dưỡng thường xuyên đội ngũ GV&CBQL cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông

Hiện trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động bồi dưỡng ở Việt Nam hiện nay

Ở Việt Nam năm 2004, đã có bước đột phá mới thông qua sự kiện Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức khai trương cổng thông tin điện tử với mục đích cung cấp kiến thức cơ bản, các phần mềm để làm eLearning, và các khuyến cáo khi triển khai eLearning. Việt Nam cũng tham gia mạng lưới eLearning của ASEAN cùng với Nhật Bản và Hàn Quốc. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng phát động cuộc thi bài giảng điện tử eLearning trên toàn quốc và đã thu hút được nhiều giáo viên tham gia.

Một số trường đại học/cao đẳng và trung tâm đào tạo đã dùng eLearning để bổ sung và hỗ trợ cho hình thức học tập và đào tạo truyền thống như Đại học Sư phạm Hà Nội, Viện Đại học Mở Hà Nội... Các bài giảng và tài liệu học tập được đưa lên để học viên tham khảo; diễn đàn được dùng để trao đổi với giảng viên; học viên làm bài tập, nộp bài online và có thể kiểm tra kiến thức bằng việc thực hiện các đề thi online.

 Bộ giáo dục và đào tạo đã tổ chức nhiều khóa tập huấn qua mạng thông qua hệ thống http://truonghocketnoi.edu.vn, http://taphuan.moet.gov.vn và một số hệ thống của trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Viện Đại học mở. Các khóa tập huấn này đều đạt được kết quả nhất định, được các giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục đón nhận.

 Ưu điểm

Bồi dưỡng qua mạng có tính tương tác cao, giúp người học nhanh chóng hiểu được những vấn đề rất phức tạp như chuyển động của phân tử, các phản ứng hóa học, hệ  tuần hoàn của cơ thể .v.v. Hơn nữa, các games hấp dẫn và sinh động giúp người học tiếp thu bài nhanh hơn.

Người học chủ động về mặt thời gian và địa điểm, có thể học ở bất kỳ nơi đâu thông qua các phương tiện khác nhau (PC, tablet, smart phone, smart TV) và vào bất kỳ thời điểm nào phù hợp với mình. Như vậy, người học có thể tiết kiệm được thời gian đi lại. Công nghệ hiện tại cho phép xây dựng một lớp học ảo trên mạng giống như một lớp học thật. Ví dụ, để mô phỏng một bài giảng trên lớp, hình ảnh và tiếng của giảng viên được đồng bộ hóa với slides và xuất ra flash đưa lên mạng.

Người học kiếm soát được tiến độ học tập của mình. Tùy theo trình độ và kiến thức của mình, người học có thể tự điều chỉnh tiến độ học tập nhanh hay chậm. Hệ thống học tập có  thể lưu vết học tập của từng người.

Cơ quan quản lý giáo dục các cấp có thể quản lý việc bồi dưỡng của từng giáo viên/cán bộ quản lý giáo dục trên hệ thống quản lý học tập.

Có thể tổ chức bồi dưỡng đồng thời cho nhiều giáo viên/cán bộ quản lý giáo dục cùng lúc, tiết kiệm cho phí và thời gian triển khai các nội dung mới và nội dung cần bồi dưỡng cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.

Người học được học trực tiếp từ các chuyên gia đầu ngành dưới sự hỗ trợ của các giáo viên và cán bộ quản lý cốt cán.

 Nên tổ chức nhiều khóa tập huấn qua mạng.

Một số hạn chế

Nhận thức của một bộ phận không nhỏ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các cấp về hiệu quả của eLearning so với phương pháp truyền thống còn hạn chế.

Thiếu chính sách tăng cường hoạt động bồi dưỡng qua mạng; người học và cơ sở đào tạo không có động lực và áp lực để áp dụng eLearning

Thiếu nội dung chất lượng cao có tính tương tác cao, các bài giảng chỉ ở dạng video, file PDF, MS Word, MS PowerPoint. Có nơi đã mua hệ thống quản lý học tập (LMS) nhưng không có chính sách và nội dung để triển khai eLearning.

Thiếu công cụ soạn bài giảng dễ sử dụng và phù hợp với trình độ với giáo viên Việt Nam. Một số công cụ soạn bài giảng như Lecture Maker và Adobe Presenter được Cục CNTT – Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến cáo, tuy nhiên giáo viên tiếp cận rất khó vì giao diện tiếng Anh, ít tài liệu hướng dẫn, không có người hỗ trợ tại Việt Nam, và chưa phù hợp hoàn toàn với môi trường sư phạm của Việt Nam.

Chưa hiểu rõ chuẩn eLearning quốc tế SCORM (SCORM là tập hợp các chuẩn về kĩ thuật phục vụ cho các sản phẩm eLearning. SCORM cho phép các bài giảng điện tử có thể tương tác và quản lý bởi các hệ thống học tập trực tuyến để trao đổi các thông tin quan trọng như tiến trình học tập của học viên và điểm số của học viên). Có rất ít công cụ eLearning sản xuất tại Việt Nam tuân theo chuẩn SCORM.

Đề xuất, khuyến nghị

Các địa phương cần tăng cường tuyên truyền và quảng bá về hình thức đào tạo, bồi dưỡng mới và có hiệu quả cao eLearning thông qua các hội thảo, triển lãm, và các hội nghị khoa học.

Bộ Giáo dục và đào tạo, các cở sở đào tạo, các địa phương và các công ty công nghệ cần có các chính sách phù hợp để tạo cơ chế và nguồn lực thuận lợi cho việc phát triển eLearning. Tạo động lực và áp lực để giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục tăng cường bồi dưỡng và tự bồi dưỡng qua mạng bằng các văn bản có tính quy phạm.

Tăng cường phát triển các ứng dụng và nội dung eLearning trên các thiết bị như smartphone, tablet hoặc smart TV.

Tận dụng các LMS mã nguồn mở chất lượng cao như BlackBoard, Moodle và ILIAS, tránh đầu tư các LMS thương mại đắt tiền khi triển khai thử nghiệm và đánh giá eLearning trong thời gian hiện tại, từ đó có đánh giá và phát triển hệ thống LMS phù hợp cho Việt nam.

Phát triển nội dung bồi dưỡng chất lượng cao phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam và dùng chuẩn SCORM để lưu vết học tập.

Sử dụng công cụ soạn bài giảng phù hợp với môi trường giáo dục và đào tạo của Việt Nam.

ThS. Nguyễn Hồng Đào